سپاسگذاري

ضمن سپاس و ستايش به درگاه ايزد منان که به من توانايي داد که با استعانت از او بتوانم اين پژوهش را انجام دهم، بر خود لازم مي بينم از دلگرمي و تشويق اساتيد و دوستان که در نگارش اين مجموعه مرا ياري نمودند، قدرداني نمايم.
ابتدا از استاد گرانقدرم جناب آقاي دکتر دهداري که زحمت راهنمايي اين پايان نامه را بر عهده داشتند، کمال سپاس را دارم.
از استاد عالي قدرم جناب آقاي دکتر اميري فهلياني که زحمت مشاوره اين پايان نامه را متحمل شدند، صميمانه تشکر مي کنم.
از اساتيد محترم جناب آقاي دکتر معصومياصل و جناب آقاي دکتر موحدي که زحمت داوري اين پايان نامه را متقبل شدند را نهايت تشکر و قدرداني را دارم.
سپاس آخر را به مهربانترين همراهان زندگيم، به پدر، مادر و همسر عزيزم تقديم مي کنم که حضورشان در فضاي زندگيم مصداق بي رياي سخاوت بوده است.

دانشکده کشاورزي
گروه زراعت و اصلاح نباتات

پايان نامه کارشناسي ارشد رشته کشاورزي گرايش اصلاح نباتات

ارزيابي تحمل به شوري ارقام مختلف سورگوم در مرحله‌ گياهچه‌اي و ارتباط آن با نشانگر‌هاي مولکوليSSR

استاد راهنما:
دکتر مسعود دهداري

استاد مشاور:
دکتر رضا اميري فهلياني

پژوهشگر:
صغري خرمي‌پور

مهرماه 1393

ارزيابي تحمل به شوري ارقام مختلف سورگوم در مرحله‌ گياهچه‌اي و ارتباط آن با نشانگر‌هاي مولکوليSSR

به وسيله‌ي:
صغري خرمي‌پور

پايان نامه
ارائه شده به تحصيلات تکميلي دانشگاه به عنوان بخشي از فعاليت‌هاي تحصيلي لازم براي اخذ درجه‌ي
کارشناسي ارشد

در رشته‌ي
اصلاح نباتات

در تاريخ 5/7/93 توسط هيئت داوران زير بررسي و با درجه عالي به تصويب رسيد.
1- استاد راهنما: دکتر مسعود دهداري با مرتبه علمي استاديار…………………………………………………………….. امضاء
2- استاد مشاور: دکتر رضا اميري فهلياني با مرتبه علمي استاديار………………………………………………………… امضا
3- استاد داور: دکتر اسد معصومي اصل با مرتبه علمي استاديار …………………………………………………………..امضاء
4- استاد داور: دکتر محسن موحدي با مرتبه علمي استاديار………………………………………………………………..امضاء
5- نماينده تحصيلات تکميلي دانشگاه: دکتر ابراهيم ادهمي ……………………………………………………………امضاء
مهرماه 1393

نام: صغري نام خانوادگي:خرمي‌پور
مقطع تحصيلي: کارشناسي ارشد رشته و گرايش: کشاورزي- اصلاح نباتات
استاد راهنما: دکتر مسعود دهداري تاريخ دفاع: 5/7/93

ارزيابي تحمل به شوري ارقام مختلف سورگوم در مرحله‌ گياهچه‌اي و ارتباط آن با نشانگر‌هاي مولکوليSSR
چکيده

تنش شوري پس از تنش خشکي، دومين عامل محدود کننده عملکرد گياهان زراعي در سطح جهاني است. سورگوم بر اساس تقسيم‌‌‌‌‌‌بندي گياهان از نظر تحمل به تنش شوري، در كلاس نيمه‌متحمل قرار مي‌گيرد و آستانه تحمل به شوري آن 9/4 تا 8/6 دسي‌زيمنس بر متر است. در مرحله رويشي و مراحل اوليه زايشي، بسيارحساس بوده در حالي که در دوره گلدهي و مرحله پر شدن دانه به ترتيب کمترين حساسيت را به تنش شوري دارند. به منظور شناسايي ارقام متحمل به شوري در سورگوم (در مرحله گياهچه‌اي) و يافتن نشانگر مولکولي SSRمرتبط با ويژگي‌هاي تحمل به شوري، اين پژوهش در دو آزمايش جداگانه به شرح زير انجام شد. آزمايش اول به صورت فاکتوريل در قالب طرح پايه کاملاً تصادفي با 3 تکرار اجرا گرديد. فاکتور اول شامل تنش شوري در 4 سطح شاهد (محلول هوگلند)، 5، 10 و 20 دسي‌زيمنس بر متر و فاکتور دوم شامل 10 ژنوتيپ سورگوم (Sor834، Sor1003، Sor1009، Sor1011، Sor857، Sor808، Sor1006، MTS، LTS و HTS) بودند. 20 روز بعد از اعمال تيمارهاي شوري وزن خشک ريشه، وزن خشک برگ، طول ساقه، سطح برگ، محتواي پرولين ، قند محلول، سديم، پتاسيم، منيزيم و کلسيم برگ اندازه‌گيري شدند. برهمکنش شوري و ژنوتيپ براي تمامي صفات در سطح 1 درصد معني‌دار شد. در شرايط تنش شوري همبستگي فنوتيپي مثبت و معنيداري در سطح احتمال يک درصد بين وزن خشک برگ با ميزان پتاسيم وجود داشت. همبستگي ژنتيکي بين کلسيم با پتاسيم برگ منفي و معني‌دار و با ميزان پرولين و قند مثبت و معني‌دار بود. وزن خشک برگ بيشترين همبستگي ژنتيکي و فنوتيپي مثبت و معني‌دار را با پتاسيم برگ در شرايط تنش شوري داشت. گروه‌بندي ژنوتيپ‌ها بر اساس نمودار سه بعدي Yp، Ys و STI ژنوتيپ‌هاي Sor834، Sor1011، Sor1006 و Sor857 را براي کشت در شرايط شور و غيرشور نشان داد، که با در نظر گرفتن ساير ويژگي‌ها، در مجموع مي‌توان ژنوتيپ Sor834 را به عنوان يک ژنوتيپ متحمل به شوري در مرحله گياهچه‌اي معرفي نمود. نتايج حاصل از شدت تنش نشان داد که صفت نسبت سديم به پتاسيم با مقدار 96/0 بيشترين تأثير را از تنش شوري پذيرفت. در آزمايش دوم از 10 جفت آغازگر ريزماهواره‌اي براي بررسي تنوع ژنتيکي ژنوتيپ‌هاي سورگوم استفاده شد. بعد از استخراج DNA و تکثير قطعات با استفاده از آغازگرهاي SSR، نوارهاي حاصله امتيازبندي شد. و تجزيه‌هاي آماري صورت پذيرفت. متوسط محتواي اطلاعات چند شکلي (PIC) براي آغازگرهاي مورد ارزيابي برابر 48/0 بود و ميانگين هتروزيگوسيتي مشاهده شده و مورد انتظار براي تمامي آغازگرها به ترتيب 29/0 و 39/0 محاسبه شد. تجزيه خوشه‌اي بر اساس داده‌هاي مولکولي با استفاده از ضريب تشابه جاکارد و روش UPGMA، ارقام سورگوم را در 4 گروه اصلي قرار داد. بر اساس نتايج حاصل از تجزيه به مؤلفه‌هاي اصلي، دو مولفه اول يعني PCA1 و PCA2 به ترتيب 08/50 و 08/10 (مجموعاً 15/60%) از واريانس کل را توجيه کردند. يعني نشانگرهاي SSR مورد استفاده داراي توزيع نسبتاً مناسبي در سطح ژنوم بوده‌اند. نتايج حاصل از رگرسيون لجستيک دو تايي حاکي از پيوستگي احتمالي بين الل‌هاي ALL1-P6 و ALL2-P8 با صفات شاخص تحمل به تنش و وزن خشک برگ بودند، که در صورت تأييد نهايي، مي‌توان از آنها براي غربال ژنوتيپ‌هاي متحمل به شوري بهره جست.
کلمات کليدي: تجزيه لجستيک، شوري، سورگوم، نشانگر SSR

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول: مقدمه
1-1-.اهميت سورگوم…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….1
1-2-.اهداف تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………3
1-3-.فرض‌هاي تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….3

فصل دوم: مروري بر پژوهش‌هاي انجام شده
2-1- سورگوم…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………4
2-2- گياهشناسي سورگوم…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..4
2-3-موارد مصرف سورگوم…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….4
2-4- تنش‌هاي محيطي………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..5
2-5- تنش شوري………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….5
2-5-1- طبقه‌بندي خاک‌ها بر اساس هدايت الکتريکي……………………………………………………………………………………………………….6
2-5- 2-واکنش گياهان به تنش شوري………………………………………………………………………………………………………………………………..6
2-5-3- واکنش گياهان به يون‌هاي ويژه……………………………………………………………………………………………………………………………..8
2-5-3-1- واکنش گياهان به يون‌هاي سديم، پتاسيم، کلسيم و منيزيم……………………………………………………………………………8
2-5- 4-اثر شوري بر پرولين برگ……………………………………………………………………………………………………………………………………..10
2-5-6- اثر شوري بر قندهاي محلول گياه…………………………………………………………………………………………………………………………10
2-5- 7-اثر تنش شوري بر صفات رويشي گياه………………………………………………………………………………………………………………….11
2-5-7-1- سطح برگ و طول ساقه……………………………………………………………………………………………………………………………………11
2-5-8- گروه‌بندي گياهان از نظر تحمل به شوري……………………………………………………………………………………………………………12
2-6- اهميت تنوع ژنتيکي………………………………………………………………………………………………………………………………………………….13
2-7- نشانگرهاي ژنتيکي و انواع آن……………………………………………………………………………………………………………………………………14
2-7-1- نشانگرهاي ظاهري………………………………………………………………………………………………………………………………………………..14
2-7-2- نشانگرهاي مولکولي………………………………………………………………………………………………………………………………………………15
2-7-2-1- نشانگرهاي

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید