– نتيجه‌گيري………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..59
4-5- پيشنهادها………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….59
منابع……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………61

فهرست جدول‌ها

عنوان صفحه
جدول 3-1- مشخصات ژنوتيپ‌هاي سورگوم مورد مطالعه……………………………………………………………………………………………….19
جدول 3-2- طرز تهيه محلول نيم هوگلند……………………………………………………………………………………………………………………….20
جدول 3-3- جم محلول مادري و آب دو بار تقطير مورد نياز جهت تهيه استانداردهاي پرولين با غلظت‌هاي مشخص ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..23
جدول 3-4- فهرست آغازگرهاي استفاده شده و توالي آنها……………………………………………………………………………………………….29
جدول 3-5- الگوي دماي PCR در آزمايش……………………………………………………………………………………………………………………..29
جدول 4-1- آمار توصيفي، برآورد ضرايب تنوع فنوتيپي، ژنوتيپي و توارثپذيري عمومي براي صفات مورفولوژيک و فيزيولوژيک در شرايط تنش و بدون تنش…………………………………………………………………………………………………………………………..33
جدول 4-2- ميانگين مربعات منابع تغيير براب پارامترهاي ظاهري اندازه‌گيري شده در ارقام سورگوم ……………………..36
جدول 4-3- ميانگين مربعات حاصل از برشدهي سطوح مختلف شوري براي پارامترهاي ظاهري اندازهگيري شده در ارقام مختلف سورگوم…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..36
جدول 4-4- مقايسه ميانگين ارقام براي صفات ظاهري اندازه‌گيري شده در سطوح مختلف شوري……………………………….37
جدول 4-5- ميانگين مربعات حاصل از تجزيه واريانس براي صفات پرولين برگ و قندهاي محلول در ارقام سورگوم…..39
جدول 4-6- ميانگين مربعات حاصل از برشدهي سطوح مختلف شوري براي پارامترهاي پرولين و قندهاي محلول در ارقام مختلف سورگوم….. ………..40
جدول 4-7- مقايسه ميانگين ارقام براي صفات پرولين و قندهاي محلول در سطوح مختلف شوري………………………………40
جدول 4-8- ميانگين مربعات حاصل از تجزيه واريانس براي عناصر معدني اندازه‌گيري شده در ارقام مختلف سورگوم…44
جدول 4-9- ميانگين مربعات حاصل از برشدهي سطوح مختلف شوري براي عناصر معدني اندازهگيري شده در ارقام مختلف سورگوم……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………45
جدول 4-10- مقايسه ميانگين ارقام براي عناصر معدني اندازه‌گيري شده در سطوح مختلف شوري………………………………45
جدول 4-11- ضرايب همبستگي فنوتيپي (بالاي قطر) و ژنتيکي (زير قطر ) صفات در شرايط تنش شوري………………. 47
جدول 4-12- ضرايب همبستگي فنوتيپي (بالاي قطر) و ژنتيکي (پايين قطر) صفات در شرايط عدم تنش …………48
جدول 4-13- شاخص‌هاي تنوع ژنتيکي به‌دست آمده در ژنوتيپ‌هاي سورگوم با استفاده از 7 نشانگر SSR…………….. 53
جدول 4-14- ماتريس تشابه براي تجزيه داده‌هاي مولکولي……………………………………………………………………………………………..53
جدول 4-15- مقادير مؤلفه‌هاي اصلي براي بخش مولکولي ………………………………………………… …………………………………………55
جدول 4-16- ضرايب تأثير B در تجزيه لجستيک دوتايي بين صفات گياه سورگوم و آلل‌هاي SSR در شرايط تنش………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………….57
جدول 4-17- ضرايب تأثير B در تجزيه لجستيک دوتايي بين صفات گياه سورگوم و آلل‌هاي SSR در شرايط بدون تنش……………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………58

فهرست شکل‌ها

عنوان صفحه

شکل 4-1-گروهبندي ژنوتيپهاي سورگوم با استفاده از نمودار سه بعدي STI، Yp و Ys…………………………………………..50
شکل 4-2- الگوي باند آغازگر XTxp258 با 10 رقم سورگوم و DNA Ladder 50bp RTU………………………………52
شکل-4- 3- گرهبندي ارقام سورگوم مورد مطالعه بر اساس مشاهدات مولکولي نشانگرSSR به روش UPGMA…..54
شکل4-4- نمودار پراکنش ژنوتيپ‌هاي سورگوم به‌وسيله دو مؤلفه اول بر اساس مشاهدات نشانگرهاي SSR …………….55

فهرست ضميمه‌ها

عنوان صفحه

ضميمه 1- طرز ساختن محلول‌ها
طرز ساختن محلول اتيلن ديامين تترا استيک اسيد (EDTA) يک مولار………………………………………………………………………73
طرز ساختن بافر تريس بورات اتيلن ديامين تترا استيک اسيد (TBE)……………………………………………………………………………73
طرز ساختن بافر CTAB…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..73
ضميمه 2- جداول مقايسه ميانگين ارقام
جدول 6-1- مقايسه ميانگين ارقام براي صفات ظاهري اندازه‌گيري شده در سطوح مختلف شوري……………………………….74
جدول 6-2- مقايسه ميانگين ارقام براي صفات پرولين و قندهاي محلول در سطوح مختلف شوري………………………………75
جدول 6-3- مقايسه ميانگين ارقام براي عناصر معدني اندازه‌گيري شده در سطوح مختلف شوري…………………………………76

فصل اول
مقدمه و هدف

1-1- اهميت سورگوم
سورگوم با نام علمي(Sorghum bicolor L.) ، گياهي است از گروه C4، يك ساله كه از خانواده‌ي غلات مي‌باشد(دوگت،1 1970). سورگوم گياهي است كم توقع و پر محصول كه حتي در زمينهاي فقير از نظر عناصر غذايي و يا شور و قليايي كشت مي‌گردد، به طوري كه از نظر استقامت و قناعت از آن به عنوان شتر گياهي نام مي‌برند (کريمي، 1996). همچنين گياهي است روز کوتاه، عموماً يکساله، که از قرن‌ها قبل توسط بومي‌هاي آفريقا، خاور نزديک و خاورميانه مورد کشت و کار قرار مي‌گرفته است. سورگوم از نظر ميزان توليد در بين غلات در درجه پنجم اهميت بعد از گندم، برنج، ذرت و جو قرار دارد (امام، 1386). سورگوم غله‌ اصلي در آفريقا، هند، قسمت‌هايي از چين، آمريکاي مرکزي و جنوبي، استراليا، آرژانتين و مکزيک مي‌باشد. عملکرد دانه آن بسته به شرايط آب و هوايي بسيار متفاوت بوده به‌طوري که بين 3000-300 کيلوگرم در هکتار در بعضي از منابع ذکر گرديده است. توزيع گونه‌هاي خويشاوند سورگوم زراعي در آفريقا بيانگر اهلي و زراعي شدن اين محصول در اين قاره است. سورگوم به عنوان غذاي اصلي در بسياري از کشورهاي با اقليم گرم مصرف مي‌شود. به‌علاوه از سورگوم براي توليد نشاسته، الکل، قند، دکستروز و روغن خوراکي نيز استفاده مي‌شود. دانه‌هاي سورگوم به صورت مکمل‌هاي غذايي و تهيه کنسانتره دام و طيور بکار رفته و ساقه و برگ آن نيز جهت تغذيه چهارپايان، تهيه مواد ساختماني و به عنوان سوخت استفاده مي‌گردد (امام، 1386). به طور کلي تنش‌‌‌‌هاي محيطي از عوامل مهم محدود کننده عملکرد گياهان زراعي در سطح جهاني هستند. تنش‌هاي محيطي با تأثير بر فرايندهاي بيوشيميايي و فيزيولوژيک گياه، باعث کاهش عملکرد گياه زراعي و در موارد شديدتر حتي باعث مرگ گياه مي‌گردند. در ميان تنشهاي غير زنده، تنش شوري پس از تنش خشکي، دومين عامل محدود کننده عملکرد گياهان زراعي در سطح جهاني است. بيش از 6 درصد از کل اراضي جهان و قريب به پنجاه درصد از اراضي آبي دنيا داراي مشکل شوري هستند (فلور2 و همکاران، 1997). يکي از مهمترين مشکلات کشاورزي ايران شوري اراضي است. حدود 10 درصد خاک‌هاي ايران را خاک‌هاي شور و سديمي تشکيل مي‌دهند. که پيدايش آنها ممکن است طبيعي بوده، يا به واسطه‌ي توسعه آبياري و تشديد استفاده از آب همراه با سرعت تبخير بالا و فعاليت بشري تسريع شود (آبرول3 و همکاران، 1988). پاسخ گياهان به تنش شوري متفاوت بوده و به ميزان سميت و پتانسيل اسمزي نمک و مدت زمان تنش بستگي دارد (کومبا 4و همکاران، 1998). تنش شوري عاملي است که به طور جدي توليد محصولات زراعي را در مناطق مختلف از جمله مناطق خشک و نيمه خشک محدود مي‌کند. مساله شوري در اغلب مناطق مورد كشت سورگوم در دنيا مطرح است (تيلور 5و همکاران، 1975). سورگوم بر اساس تقسيم‌‌‌‌‌‌بندي گياهان از نظر تحمل به تنش شوري، در كلاس نيمه‌متحمل قرار مي‌گيرد و آستانه تحمل به شوري آن 9/4 تا 8/6 دسي‌زيمنس بر متر است. اما در بين ارقام يك گونه زراعي، تحمل به تنش شوري مي‌تواند بسيار متفاوت باشد. آثار شوري روي گياه سورگوم در مراحل مختلف متفاوت است. سورگوم در مرحله رويشي و مراحل اوليه زايشي، بسيارحساس بوده در حالي که در دوره گلدهي و مرحله پر شدن دانه به ترتيب کمترين حساسيت را به تنش شوري دارد. شوري در برخي مواقع روي زمان مراحل رشد گياهي برخي از غلات تأثير مي‌گذارد، به گونه‌اي که جوانه‌زني، ظهور خوشه‌ها و گلدهي زودتر اتفاق مي‌افتاده و کياني، 1390 ). نشانگرهاي مولکولي مي‌توانند براي شناسايي پتانسيل ژنتيکي ژنوم کمک زيادي نمايند که تا پيش از اين ممکن نبود. نشانگرهاي مولکولي را به طور کلي به دو دسته تقسيم مي‌کنند که شامل نشانگرهاي در سطح پروتين و نشانگرهاي در سطح DNA مي‌باشند (فريتز41 و همکاران، 1995 و نعمت زاده و کياني، 1383).

2-6-2-1- نشانگرهاي پروتئيني (بيوشيميايي)
برخي از تفاوت‌هاي موجود در توالي DNA بين دو موجود، ممکن است به صورت پروتئين‌هاي با اندازه‌هاي مختلف ظاهر

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید